Page 5 - Spiegelschrift Winter 2019-2020
P. 5
door Paul Schneiders
5
Paul Schneiders is historicus en erelid van de Vereniging Vrienden van Het Spiegel
gezonde grond
Bij Het Spiegel denken we nu vooral aan groen-bomen-villa’s; met die kwaliteiten van de wijk schermden ook de exploitatie- en bouwmaatschappijen eind negentiende eeuw. Maar waarmee ze toch vooral
de gegoede Amsterdammers wilden lokken, waren de prima treinverbinding voor de forensen, de lage plaatselijke belastingen en bovenal de GEZONDHEID.
Het Spiegel lag op hoge zandgrond en daarop wonen was veel gezonder dan op klei of veengrond. Bij zand werd je namelijk niet geplaagd door miasma. Dat was - naar men toen in brede kring geloofde - het geheel van ongezonde kwalijke dampen, gevolg van de rottingsprocessen die zich in vochtige bodems zoals klei en veen afspeelden. En behal- ve dat gezonde zand, was er ook nog eens de frisse lucht die de longen vulde. Heel wat anders dan vieze stadslucht en de stinkende Mokumse grachten die als open riolen functio- neerden.
Al in 1840 vermeldde een aardrijkskundig woordenboek over het dorp Bussum dat daar vijf buitenplaatsen waren “zeer aan- genaam gelegen, met smaak aangelegde optrekken, welke, om de gezondheid van de hoge grond, door velen, van elders ko- mende, worden betrokken.” En in de raadsvergadering van 15 april 1907 verklaarde een trotse wethouder Schermer Voest: “Met reuzensprongen is deze gemeente vooruitgegaan, be- kend geworden door heel ons vaderland als oord waar de ver- moeiden kalme rust gaan genieten, waar de kranken op de hoge gronden en in de zuivere lucht der altijd verjongende, schone heide herstel hunner kwalen komen zoeken.”
De wethouder vertelde er niet bij dat sanatoria en herstel- lingsoorden volgens veel erfdienstbaarheidsvoorschriften in
Het Spiegel nauwelijks toegestaan waren. Ook voor mijn ei- gen huis staat zo’n verbod (net als voor gebruik als bordeel of kazerne!) in het koopcontract van 1924.
GEZONDHEIDSGOLF
Bussum kon in de periode 1875-1914 pro teren van de ‘ge- zondheidsgolf’ die toen trouwens over de hele westerse we- reld ging en alom onder meer leidde tot wetgeving op het gebied van de volksgezondheid. In ons land werd in 1901 de Gezondheidswet aangenomen die een nationale Raad voor de Volksgezondheid in het leven riep, de inrichting van ge- meentelijke Geneeskundige & Gezondheidsdiensten (GGD’s)
MIASMA, VERBEELD ALS HET SPOOK VAN ONGEZONDE, KWALIJKE DAMPEN.
d, geen miasma – Wijk van de draagbare kunstnier –
gezond Kerstdiner – Bruin brood of roze koeken? – gezondheidscentrum in de achtertuin –
kt dit blad?– Een gezond nieuw jaar!
-
n


































































































   3   4   5   6   7