Page 4 - Loupe-3-2015
P. 4
Opinie
Academische vrijheid of maatschappelijk gevaar?
Bart Vlaminckx
Export van kennis ter discussie
Lezers van Dan Brown, auteur van onder andere de wereldwijde bestseller De Da Vinci code, weten dat in zijn laatste boek Inferno slechts één werkelijk bestaande wetenschapper wordt genoemd, namelijk Ron Fouchier. Wat heeft deze viroloog uit Rotterdam gedaan om in een boek, waarin de ondergang van de hele mensheid dreigt, genoemd te worden?
influenzavirus kan een geheel nieuw H- of N-eiwit opdoen en daarmee genetisch totaal anders zijn dan de griep van voorgaande jaren waarmee het immunologisch systeem van de wereldbevolking vertrouwd is. Dit is het mechanisme van een grieppandemie. Het meest beruchte voorbeeld hiervan is
de Spaanse griep van 1918, waarin door die grieppandemie meer dodelijke slachtoffers vielen dan door de in dat jaar beëindigde Eerste Wereldoorlog.
Aviair
Het H5N1 virus is een aviair influenzavirus. Dat wil zeggen dat het bij gevogelte voor- komt en in principe niet bij de mens. Toch zijn er sinds 2003 ongeveer 780 menselijke besmettingen met H5N1 bij de WHO gemeld, waarbij door intensief contact tussen mens en gevogelte overdracht heeft plaatsgevon- den. In 55% van de gevallen is dat met fatale gevolgen geweest. De enige reden om daar niet ongerust van te worden is gelegen in
het feit dat dit virus nauwelijks van vogel op mens overdraagbaar is en er geen enkel geval bekend is van overdracht van dit H5N1 virus van een besmet persoon naar een volgend persoon.
In 2011 publiceerde de groep van Fouchier
in Science hoe zij erin geslaagd waren om een zeer gevaarlijk vogelgriepvirus, het H5N1 influenzavirus, via de lucht van zoogdier naar zoogdier te laten verspreiden. Omdat dit onderzoek niet alleen aanvullende inzichten biedt in de pathogenese van influenza, maar ook door personen met bioterroristische bedoelingen met veel aandacht gelezen zou kunnen worden, hield de staatssecretaris pu- blicatie in eerste instantie tegen door een ex- portvergunning te eisen. Onheuse inmenging van de staat, betoogde de groep van Fouchier. Het gerechtshof van Amsterdam deed medio juli uitspraak in hoger beroep.
Het influenzavirus kent twee belangrijke oppervlakte-eiwitten: haemagglutinine (H) en neuraminidase (N). Alhoewel er 16 H en negen N eiwitten bestaan worden mensen doorgaans geïnfecteerd door slechts drie (1,2 en 3) haemagglutinine subtypes. De belang- rijkste varianten voor de mens op dit moment
zijn H1N1 en H3N2. Beide varianten zijn aanwezig in het jaarlijkse influenzavaccin. Deze vaccinatie moet jaarlijks herhaald worden, omdat ieder jaar deze H1N1 en H3N2 virussen door spontane genetische mutaties veranderen. Deze mutaties maken ontsnap- ping aan de opgebouwde immuniteit door voorgaande infecties mogelijk en vormen daarmee de motor achter de jaarlijkse griep- epidemie.
“Dual use” houdt wetgever en wetenschapper bezig
Soms echter kan naast dit mechanisme
van spontane genetische mutaties, “drift” geheten, ook een echte “shift” ontstaan: het
4 LOUPE | SEPTEMBER 2015


































































































   2   3   4   5   6